Kedi Tuvalet Eğitimi
Kediler doğaları gereği temiz hayvanlardır ve dışkılarını gömme içgüdüsüyle doğarlar. Bu yüzden kedi tuvaleti kullanımı genellikle uzun bir eğitim süreci gerektirmez; asıl iş, kediye doğru kabı, doğru kumu ve doğru yeri sunmaktır. Yeni gelen bir yavru kedi çoğu zaman iki üç gün içinde kabı benimser. Sorun yaşanıyorsa bunun nedeni neredeyse her seferinde eğitim eksikliği değil, kedinin rahatsız olduğu bir ayrıntıdır: kabın konumu, kumun kokusu, temizlik sıklığı ya da altta yatan bir sağlık problemi.
Başlamadan Önce: Doğru Malzemeyi Seçmek
Eğitimin yarısı malzeme seçiminde biter. Yeni sahiplenilen bir kedide şu üç unsuru baştan doğru kurmak, sonradan alışkanlık düzeltmekten çok daha kolaydır.
Tuvalet kabı
Kap, kedinin boyunun (kuyruk hariç) en az bir buçuk katı uzunlukta olmalı. Yavru kediler için kenarı alçak, kolay tırmanılabilen modeller uygundur; kedi büyüdükçe kabı da büyütmek gerekir. Kapalı kaplar koku tutar ve bazı kediler kapalı alanda kendini güvensiz hisseder. Yeni başlıyorsanız açık, geniş ve sade bir kapla başlamak en güvenli yoldur.
Kum
Çoğu kedi ince taneli, kokusuz, topaklanan kumu tercih eder. Parfümlü kumlar insan için hoş gelse de kedinin hassas koku alma duyusu için rahatsız edicidir. Kum derinliği 4-6 santimetre civarında olmalı; kedi kazma ve gömme davranışını rahatça yapabilmeli. Kum markası değiştirmek gerekiyorsa bunu birden yapmayın, yeni kumu eskisine karıştırarak birkaç gün içinde geçiş yapın.
Konum
Kap sessiz, ulaşılabilir ve kedinin kaçış yolu olduğunu hissedebileceği bir yerde olsun. Çamaşır makinesinin yanı, kapının arkası, mama ve su kabının hemen dibi kötü tercihlerdir. Kedi yemek yediği yere tuvaletini yapmak istemez. Evde birden fazla kat varsa her katta bir kap bulundurmak, özellikle yavru ve yaşlı kedilerde kazaları önler.
Yeni Kediye Tuvaleti Tanıtmak
Kedi eve geldiğinde ilk günleri tek bir odada geçirmesi hem uyum sürecini kolaylaştırır hem de tuvaletin yerini öğrenmesini hızlandırır. Adımlar şöyle:
- Kediyi taşıma kabından çıkardıktan sonra nazikçe tuvalet kabına koyun. Kumu koklamasına, eşelemesine izin verin. Zorlamayın, pençesini kuma bastırmayın.
- Uyandıktan sonra, yemekten sonra ve oyun aralarında kabı tekrar gösterin. Bunlar tuvalet ihtiyacının en yoğun olduğu anlardır.
- Kedi kabı kullandığında sakin bir sesle övün ya da hiç müdahale etmeyin. Tuvalet sırasında kediyi izlemek, elleşmek çoğu kediyi rahatsız eder.
- İlk günlerde kabı fazla temizlemeyin; kendi kokusunun az miktarda kalması kediye "burası benim yerim" mesajı verir.
Yavru kedi çevreyi keşfetmeye başladıkça oda genişletilebilir. Bu dönemde kedilerin genel davranış ve ihtiyaç örüntülerini anlatan bölümümüz, neden bazı kedilerin mahremiyete bu kadar önem verdiğini kavramanıza yardımcı olur.
Kaç Kap Gerekir?
Yaygın kabul gören ölçü, kedi sayısı artı bir kadar kaptır. Tek kedi için bir kap yeterli olabilir ama iki kap her zaman daha güvenlidir. Çok kedili evlerde tek kap paylaşımı, baskın kedinin diğerini kaptan uzak tutmasına ve kap dışına tuvalet yapılmasına yol açar.
| Kedi sayısı | Önerilen kap sayısı | Kum eleme sıklığı |
|---|---|---|
| 1 | 1-2 | Günde 1-2 kez |
| 2 | 3 | Günde 2 kez |
| 3 | 4 | Günde 2-3 kez |
Kumun tamamı, topaklanan kumlarda yaklaşık iki üç haftada bir tamamen değiştirilip kap ılık su ve kokusuz sabunla yıkanmalıdır. Çamaşır suyu ve amonyaklı ürünlerden kaçının; amonyak kokusu idrarı andırır ve kediyi yanlış yönlendirir.
Kap Dışına Tuvalet Yapma: Nedenler ve Çözüm
Kedi kabı kullanmayı bıraktıysa ilk varsayım "inat" değil, "sorun" olmalıdır.
- Sağlık: İdrar yolu enfeksiyonu, kristal oluşumu, kabızlık ve ishal en sık nedenlerdir. Sık sık kaba girip az idrar yapmak, kabın kenarına çömelip miyavlamak, idrarda kan görmek acil veteriner işaretidir. Düzenli sağlık takibinin neden önemli olduğunu anlatan veteriner kontrol sıklığı bölümümüz bu konuda yol gösterir.
- Temizlik: Kirli kap, kedinin kabı reddetmesinin en yaygın nedenidir.
- Stres: Taşınma, eve yeni biri veya yeni hayvanın gelmesi, mobilya değişikliği. Bu durumda kediye ek saklanma alanı ve yükseklik sunmak işe yarar.
- Kum/kap tercihi: Yeni bir kuma geçtiyseniz eskisine dönüp deneyin.
- İşaretleme: Kısırlaştırılmamış kedilerde dikey yüzeylere püskürtme davranışı görülür; bu tuvalet sorunundan farklıdır.
Temizlikte enzim bazlı temizleyici kullanın. Koku tamamen giderilmezse kedi aynı noktaya dönme eğiliminde olur. Kazanın olduğu yere geçici olarak mama kabı koymak veya oraya ikinci bir tuvalet yerleştirip zamanla istediğiniz yere birkaç santim kaydırmak etkili bir yöntemdir.
Kediyi kazadan sonra azarlamak, burnunu idrara bastırmak ya da kaba zorla kapatmak işe yaramaz; kediyi hem tuvaletten hem sizden korkutur ve sorunu büyütür.